Ik kwam een post tegen van een ICT-manager die het volgende schreef op LinkedIn:
"Overgewicht is WEL te behandelen met simpeler, gezonder eten en meer bewegen. Zet 100 mensen met obesitas op een strikt voedingspatroon met voornamelijk onbewerkte voeding, laat ze dagelijks veel bewegen en 3 à 4 keer per week krachttraining doen… en tadaa: heel veel van die mensen gaan afvallen."
Uiteraard was dit niet het hele bericht en werd er nog wel iets van nuance gegeven in dit bericht.
Maar toch gingen al mijn nekharen hier ontzettend van overeind staan.
Want dit is precies wat er vaak gebeurt: dat er content wordt gedeeld waarin gezondheid heel erg wordt platgeslagen.
En waarbij de auteur van dit soort berichtjes zich niet realiseert wat dit doet met de mentale gezondheid van mensen die worstelen met overgewicht.
Het probleem is niet het afvallen
We weten inmiddels dat overgewicht heel erg complex is, ook al is het misschien in feite “waar” wat hij schrijft: als mensen minder eten dan ze nodig hebben en ze gaan meer bewegen, dan is de kans heel groot dat ze gewicht verliezen.
Maar het afvallen an sich is ook niet het probleem.
Iedereen weet, dat er van alles is wat je kan doen, om tijdelijk wat gewicht te verliezen. Sterker nog, dikke mensen worden in deze maatschappij dagelijks overspoeld met ongevraagde adviezen hieromtrent.
Het probleem is dat mensen doorgaans op de langere termijn alles weer aankomen.
Want ook bij een caloriebeperkt dieet weten we dat mensen vaak na een aantal maanden of na een aantal jaar uiteindelijk al het verloren gewicht weer aankomen.
Het effect van deze "platgeslagen" content over afvallen
Je ziet dit soort berichten over afvallen overal. En hoe meer ze gedeeld worden, hoe meer dikke mensen het gevoel hebben dat ze gefaald hebben.
En als je zelf werkt als diëtist of voedingscoach, dan kun je dit tussen die schaamte ook opmerken bij jouw klanten. Dan merk je dat er onderliggend aan de wens om (weer) af te vallen, vooral het gevoel zit dat ze gefaald hebben.
Dat ze het “fout” doen. Dat ze “niet goed genoeg” zijn.
Als slank zijn gezien wordt als superieur
Mensen hechten veel waarde aan hun lichaamsgewicht.
Niet alleen omdat ze willen zorgdragen voor hun gezondheid, maar vooral ook omdat er een soort hiërarchie is ontstaan in onze maatschappij: eentje waarbij slank wordt gezien als superieur.
En mensen die slank zijn en hun hele leven al (relatief) slank zijn, hebben eigenlijk geen idee hoe het is om in een dikker lijf te leven. Hoeveel priviliges zij eigenlijk hebben, simpelweg omdat hun lichaam aan bepaalde uiterlijke plaatjes voldoet.
Als zij dan ook nog content schrijven waarin het overgewicht wordt afgespiegeld als een vorm van persoonlijk falen, waarbij ze eigenlijk schrijven: "kijk mij goed bezig zijn en stel je niet zo aan", dan laten ze een soort superioriteit zien ten opzichte van mensen die dikker zijn.
Gewichts stigma maakt mensen niet gezonder
Dit is een trend die stigmatiserend is.
Deze zorgt ervoor dat mensen echt diep van binnen het gevoel hebben: "Ik ben niet goed genoeg, ik heb niet genoeg wilskracht, ik heb niet genoeg discipline."
Dit komt omdat er geen rekening wordt gehouden met de reacties van het lichaam op een caloriebeperkt dieet. En omdat alles wat we weten over overgewicht wordt platgeslagen.
Overgewicht is een veel complexer thema.
En juist dat stukje gewicht stigma, waardoor mensen het gevoel hebben: "Ik doe het niet goed, het ligt aan mij," dat is absoluut niet helpend in het creëren van een gezonde relatie met eten en uiteindelijk ook in het opbouwen van gezonde gewoontes.
Alles om de scheve ogen te vermijden
We weten dat gewicht stigma en dat gevoel van falen ervoor zorgt dat mensen bepaalde plekken vermijden.
Dat ze niet naar de dokter durven gaan. Niet naar de sportschool durven gaan, omdat ze toch weten dat ze met scheve ogen worden aangekeken.
Want dat gebeurt ook daadwerkelijk.
Die gewichtsdiscriminatie is er helaas. De vooroordelen zijn er, en die voelen mensen ook.
Ik geloof dat het heel belangrijk is dat we het serieus gaan nemen en dat we ook serieus gaan kijken naar wat dit eigenlijk doet met de mentale gezondheid van deze mensen.
Helemaal omdat onderzoek laat zien dat gewicht stigma op zichzelf (los van hoeveel iemand weegt), kan leiden tot gezondheidsproblemen.
Aandacht voor die dieperliggende worsteling
Natuurlijk mogen we praten over voeding en beweging. En natuurlijk moeten we als professionals mensen ondersteunen bij het opbouwen van gewoontes die hun gezondheid kunnen verbeteren.
Maar als we werkelijk geïnteresseerd zijn in gezondheid, kunnen we het lichaamsbeeld, zelfbeeld en gewichtsstigma niet als bijzaken behandelen.
We zullen óók moeten kijken naar wat jarenlang diëten met iemand heeft gedaan. Naar de schaamte die iemand rond zijn lichaam heeft ontwikkeld. Naar angst om aan te komen. Naar zwart-witdenken rondom eten.
Naar de overtuiging dat je pas lief mag zijn voor jouw lijf, als jouw lichaam voldoet aan bepaalde uiterlijke voorwaarden.
Want dit zijn geen randzaken naast het "echte" gezondheidsprobleem. Ze hebben invloed op hoe iemand eet, beweegt en voor zichzelf zorgt.
Dus als iemand weer eens roept dat overgewicht heel simpel is, dan denk ik niet alleen aan de vraag of iemand op korte termijn gewicht kan verliezen. Dan zie ik voor die boodschap die daar (mogelijk onbedoeld) ook onder ligt.
Want misschien hebben we mensen jarenlang verteld dat ze harder hun best moeten doen, terwijl we veel vaker hadden moeten vragen:
Wat heeft onze manier van praten over gewicht eigenlijk met jou gedaan?
DOWNLOAD hier: 20 vragen voor klanten met een hyperfocus op afvallen
Voor diëtisten, leefstijlcoaches en andere professionals die hun cliënten willen helpen om de hyperfocus op gewicht los te laten en te bouwen aan meer rust rondom eten, en een goede fysieke en mentale gezondheid.
