"Hoe gaat het met je?" "Goed, hoor." "Prima!". "Lekker druk."
Stiekem verwachten we eigenlijk geen ander antwoord, als we elkaar die vraag stellen. Het rolt er bij jou vast ook zo uit. Vol-automatisch en beleefd. Niemand verwacht immers dat je als antwoord op die vraag vervolgens je hele binnenwereld op tafel gooit.
Maar ondertussen, onder die ene "goed, hoor", gebeurt er van alles. En juist omdat we leren om dit allemaal weg te stoppen, kunnen we soms blijven worstelen met emotie eten.
Ik neem je mee in deze podcast, waarin we praten over de 88 toetsen van jouw emotionele piano, en wat er gebeurt als de maatschappij je aanmoedigt op telkens maar die ene "C"- toets te bespelen.
De innerlijke piano die je nooit leerde bespelen
Stel je voor dat je een prachtige innelijke emotionele piano in je hebt. En die piano heeft maar liefst 88 toetsen, klaar om elk denkbare gevoel tot klank te brengen. Er is een toets die staat voor opluchting. Voor spanning. Een toets voor dankbaarheid. Een vleugje verdriet. Voor onzekerheid. Voor woede, die je ergens diep hebt weggestopt.
En toch leer je in onze Westerse maatschappij vooral om precies één toets te bespelen: de middelste C.
De toets die staat voor: "Goed, hoor." Dat is de enige klank die je ter gehore brengt.
Dit is iets wat je grotendeels hebt overgenomen uit je omgeving. Het is een vorm van beleefdheid, een sociale gewoonte, een manier om niet teveel te vragen van de ander.
Maar het effect ervan is wel dat je, zonder dat je het doorhebt, steeds verder vervreemdt van wat er werkelijk in je speelt. We vinden het steeds lastiger om écht te benoemen wat we van binnen allemaal voelen.
En het feit dat we die emoties niet bewust voelen of de ruimte geven, betekent niet dat ze er niet meer zijn.
Wat er gebeurt met die onderdrukte emoties
Die emoties zijn als een ballon die je onder water probeert te duwen. Misschien herken je dit beeld wel? Hoe hard je ook drukt, die ballon blijft zoeken naar een weg naar boven. Vroeg of laat plopt deze gewoon weer omhoog.
Zo werkt het ook met gevoelens die je wegduwt. Met de spanning in jouw lijf die nergens heen kan. Het verdriet wat geen woorden krijgt. Met de eenzaamheid die je liever niet voelt. Die emoties verdwijnen niet omdat je ze negeert. Ze blijven onder de oppervlakte zitten morrelen, totdat ze een uitweg vinden.
En misschien is die uitweg bij jou wel eten. Omdat eten op dat moment de snelste, meest beschikbare manier is om even niet te hoeven voelen. Even uit te tunen. Even rust te krijgen van die onrust die geen naam heeft.
Het is dus niet zo gek dat je naar de koelkast loopt als je eigenlijk geen idee hebt wát je voelt. Hoe zou je iets kunnen verwerken waar je geen woorden voor hebt?
De vaardigheid die je waarschijnlijk nooit hebt geleerd
Er bestaat een term voor het vermogen om precies te kunnen benoemen wat er emotioneel in je speelt: emotionele granulariteit. Simpel gezegd: hoe precies kun jij je eigen gevoelens onderscheiden?
Het verschil tussen "ik voel me niet lekker" en "ik merk dat ik me een beetje overweldigd voel, en ergens ook teleurgesteld" is groter dan het lijkt.
Onderzoek laat zien dat mensen die hun emoties preciezer kunnen benoemen, ze ook beter kunnen reguleren. Niet omdat het benoemen het probleem oplost, maar omdat je brein pas goed kan handelen op informatie die het ook daadwerkelijk herkent.
Als alles wat je voelt op één grote hoop "gestrest" of "niet lekker in mijn vel" belandt, heb je weinig houvast. Maar als je leert onderscheiden tussen onzekerheid, frustratie, teleurstelling en vermoeidheid, ontstaat er ineens ruimte om er iets mee te doen.
Je bespeelt andere toesten op die emotionele piano. Je laat andere klanken horen, dan steeds diezelfde C.
Erkennen is al genoeg, voordat het perfect moet zijn
Je hoeft hierbij niet meteen de perfecte woorden te vinden. Dat is misschien wel het meest geruststellende: het gaat niet om feilloos kunnen benoemen wat je voelt. Het gaat om het simpelweg erkennen dát er iets speelt.
"Hé, blijkbaar ben ik hier best boos over." Dat alleen al kan een enorme opluchting geven. Niet omdat het probleem is opgelost, maar omdat je voor het eerst niet meer wegkijkt van wat er gebeurt.
Voor veel vrouwen die worstelen met emotie eten, geldt dat ze van huis uit nooit hebben geleerd om bij die binnenwereld stil te staan. Niet omdat hun ouders het slecht bedoelden, maar simpelweg omdat ook zíj het nooit geleerd hebben. Het wordt zelden bewust onderwezen.
Zelfs in een psychologiestudie ligt de nadruk vaak op de theorie, niet op de praktische vaardigheid om je eigen gevoel te herkennen en een plek te geven.
Dus als jij dit lastig vindt, ben je in goed gezelschap. Het zegt niets over wie je bent. Het zegt vooral dat je iets nog moet leren wat de meeste mensen om je heen ook nooit geleerd hebben.
Hoe je stap voor stap meer toetsen leert bespelen
De goede vraag is dus niet "waarom kan ik dit niet", maar "hoe leer ik dit wel". En dat begint klein.
Merk op wanneer je naar eten grijpt zonder dat je honger hebt. Niet om jezelf erop af te rekenen, maar puur als signaal: hier speelt blijkbaar iets.
Vraag jezelf op zo'n moment eens af wat er net vóór die drang gebeurde. Een gedachte, een gesprek, een blik, een stilte.
Oefen met een breder vocabulaire aan gevoelswoorden, los van "goed" of "niet goed". Onzeker, opgelucht, ontroerd, geprikkeld, machteloos: hoe specifieker, hoe meer houvast.
En geef jezelf de tijd. Dit is geen kwestie van één keer goed nadenken en daarna is het opgelost. Het is een vaardigheid die je opbouwt, net zoals je oefent met een instrument. Steeds een beetje vloeiender, steeds een beetje minder houterig.
Van wegstoppen naar doorvoelen
Wat hierbij vooral helpt, is niet harder je best doen om "goed" te eten of "beter" met je emoties om te gaan. Het helpt om daadwerkelijk te leren voelen wat er speelt, in plaats van het automatisch weg te eten.
Dat is precies waar we in de Emotie Eten Intensive stap voor stap mee aan de slag gaan. Je leert je emoties uit te nodigen in plaats van ze te ontwijken, ze te doorvoelen in plaats van ze te verbergen onder nog een extra tussendoortje, en steeds beter te herkennen wat er werkelijk onder die ene "goed, hoor" zit.
Want hoe meer toetsen van die piano je leert bespelen, hoe minder je de behoefte voelt om weg te eten wat je niet durft te voelen.
Wil je leren voelen in plaats van wegstoppen, zodat emotie eten geen vaste gewoonte meer hoeft te zijn?
leer emoties herkennen en doorvoelen.
Met ons populaire Emotie Eten Intensive programma.
